Zawiłe losy Franki, czyli… Franka Klappkamera – aparat wielkoformatowy na szklane płyty z 1927 roku.

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Początek dwudziestego wieku to czas coraz większej popularyzacji fotografii – również wśród amatorów. W tym właśnie czasie powstało bardzo dużo firm, które zajęły się szeroko pojętą produkcją materiałów i przyrządów fotograficznych. Niemcy były państwem gdzie nowe fabryki produkujące aparaty fotograficzne powstawały jak grzyby po deszczu. Wiele z firm było ze sobą powiązanych, często zdarzało się, że firma wiele razy zmieniała swoją nazwę, właściciela, a nawet miejsce produkcji – co w tamtych czasach nie było regułą w tej branży. Jedną z takich firm była Franka – Kamerawerk, która zajmowała się produkcją aparatów fotograficznych.

Franka – Kamerawerk to przedsiębiorstwo założone w 1909 roku w Stuttgarcie przez Franza Vyskocila i jego żonę Leonię. Po krótkiej działalności firmy w Stuttgarcie, została ona przeniesiona do dzielnicy Bayreuth w Sankt Georgen i uchodziła w tamtych czasach za jedną z największych marek aparatów fotograficznych w bawarskim regionie Oberfranken (Górna Frankonia). Losy fabryki były jednak mocno zawiłe. Firma kilka razy zmieniała swoją nazwę, początkowo jej nazwa brzmiała: Vysko – Fabrik Franz Vyskocil. W 1910 roku do firmy Vyskocila dołączył Weigand i tak firma zmieniła nazwę na Weigand & Vyskocil. Już po dwóch latach, czyli w roku 1912 fabryka ponownie przekształciła nazwę na: Frankonia Kamerawerk. W roku 1913 roku jedynym właścicielem firmy został Weigand, który związał się z AW Schulze i asortyment fotograficzny sprzedawany był w jednym ze sklepów w Dreźnie. Kolejna zmiana nazwy nastąpiła już rok później w 1914 roku i firma nazywała się wtedy Hogaschwerk. Ta długa batalia z nazwą fabryki skończyła się pięć miesięcy później – wtedy to firma zyskała ostateczną nazwę, czyli: Franka – Kamerawerk – i pod taką nazwą fabryka przetrwała do 1962 roku. Firmę przejął Henry Wirgin, posiadający dwie swoje marki: Wirgin i Edixa. Oficjalne ostateczne zakończenie działalności produkcyjnej aparatów pod nazwą Franka nastąpiło w 1966 roku i tak podają niemal wszystkie zagraniczne strony internetowe, lecz doszukałem się informacji o tym, że aparat Franka 16 (na film 16mm) był produkowany do 1969 roku przez firmę Wirgin/Edixa. Także według mnie produkcja trwała o trzy lata dłużej niż jest to oficjalnie odnotowane.

Franka - Kamerawerk logo firmy

Franka – Kamerawerk logo firmy

Przez około 60 lat swojej działalności Franka – Kamerawerk wypuściła na rynek ponad 100 różnych modeli aparatów fotograficznych. Były to aparaty słynące z prostoty, solidności i niskiej ceny – co sprawiało, że konsumenci często wybierali urządzenia tego producenta. Aparaty wykonywane były głównie z metalu, a jedna trzecia produkcji szła na eksport, co tylko potwierdza tezę o tym, że sprzęt produkowany w tej fabryce był bardzo dobrej jakości.

W 1927 roku w fabryce usytuowanej w Górnej Frankonii powstał aparat o nazwie Franka Klappkamera – był to składany skrzynkowy aparat z wysuwanym miechem. Zdjęcia za pomocą tego urządzenia wykonywało się na szklanych płytach w rozmiarze 9 x 12 cm. W aparacie zamontowano prostą, ale jak na tamte lata dość „bogato” wyposażoną w czasy naświetlania migawkę VARIO, produkowaną od 1912 roku przez firmę Gauthier. Czasy wyglądały następująco: 1/25, 1/50, 1/100, „B” i „T”. O ile czas „B”, czyli bulb każdy zajmujący się fotografią zna, to czas „T” nie jest już tak oczywisty. Działanie czasu „T” to otwarcie migawki na czas określony przez fotografa ale bez konieczności trzymania spustu migawki – wystarczy przycisnąć i puścić, migawka jest wtedy otwarta, gdy chcemy zakończyć naświetlanie to należy czynność powtórzyć, czyli przycisnąć spust migawki ponownie – wtedy migawka się zamknie. Był to prosty w obsłudze sprzęt, który nie wymagał wielkiej wiedzy od fotografa jeśli chodzi o samo wykonywanie zdjęcia, jednakże wykonanie powłoki światłoczułej na szklanej płytce nie było już tak proste. Obiektyw tego niemieckiego aparatu to Franka – Anastigmat Velostigmat o jasności 6,3 i ogniskowej 135 mm. Soczewka ta kryje materiał światłoczuły o rozmiarze 4″ x 5″ tak więc jest to aparat wielkoformatowy. Przysłona zamyka się płynnie w idealny okrąg w przedziale od 6,3 do warości 36. Ostrość ustawiamy przesuwając miechem na wyciągu, a wartości w metrach widoczne są na skali z lewej strony miecha. Aparat ten został wyposażony w klasyczny odchylany celownik nad obiektywem, ale oczywiście najlepszym sposobem na potwierdzenie poprawnego wyostrzenia kadru był podgląd na matówce – mimo, że obraz był odwrócony „do góry nogami” to dawał pewność ostrego zdjęcia. Przejdźmy teraz do wizualnych aspektów tego urządzenia. Materiały są wysokiej jakości – okleina to raczej materiał imitujący skórę – lecz do złudzenia przypominający prawdziwą skórę naturalną, a metalowa obudowa i chromowane elementy nie posiadają śladów korozji, co przy 90 letnim aparacie robi niesamowite wrażenie. Mój egzemplarz jest w 100% sprawny, migawka działa idealnie i przysłona również. Miech jest w bardzo dobrej kondycji, nie dostrzegłem nawet żadnych przetarć.

Na koniec przygotowałem jeszcze dwie ciekawostki dotyczące zawiłej historii firmy Franka – Kamerawerk. W okresie pierwszej wojny światowej w fabryce gdzie dotychczas były produkowane różnego rodzaju aparaty fotograficzne była produkowana broń i sprzęt wojskowy dla wojsk niemieckich. Sprzedawane były też aparaty dla armii z jakże wzniosłym hasłem „Mit Franka in den Krieg”, co oznacza po polsku mniej więcej zwrot „Z Franką na wojnę”. Drugą ciekawostką, którą odnalazłem jest zapisek, że w roku 1958 w fabryce zatrudnionych było 154 pracowników i produkowano 650000 aparatów fotograficznych. Szczególnie liczba wyprodukowanego sprzętu zrobiła na mnie olbrzymie wrażenie.

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Franka Klappkamera 1927

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>